Trước khi tìm sản phẩm hỗ trợ hay ép trẻ ăn nhiều hơn, điều quan trọng là cần đánh giá đúng tình trạng tăng trưởng và tìm nguyên nhân khiến trẻ biếng ăn.
Bố mẹ xem trẻ đang tăng trưởng như thế nào?
Một đứa trẻ ăn ít chưa chắc đã là biếng ăn bệnh lý. Cha mẹ nên theo dõi chiều cao, cân nặng và tốc độ tăng trưởng của trẻ theo tháng tuổi hoặc độ tuổi, sau đó đối chiếu với các chuẩn tăng trưởng phù hợp.
Nếu trẻ vẫn tăng trưởng đều, chiều cao và cân nặng nằm trong giới hạn phù hợp, hoạt động bình thường thì có thể trẻ chỉ có nhu cầu ăn ít hơn so với kỳ vọng của cha mẹ.
Ngược lại, nếu trẻ đứng cân kéo dài, tăng cân chậm, chiều cao tăng chậm, thường xuyên mệt mỏi hoặc hay ốm, cha mẹ nên tìm nguyên nhân cụ thể thay vì chỉ tập trung vào việc “làm sao để con ăn nhiều hơn”.
Vì sao trẻ biếng ăn, không chịu mở miệng?
Biếng ăn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như khẩu phần ăn chưa phù hợp, trẻ bị táo bón, rối loạn tiêu hóa, thiếu một số vi chất, ngủ không đủ giấc hoặc ít vận động.
Một số trẻ cũng hình thành tâm lý sợ ăn sau những lần bị ép ăn, quát mắng hoặc bị biến mỗi bữa ăn thành một cuộc chiến.
Đặc biệt, nhiều bố mẹ không để ý rằng những câu nói lặp đi lặp lại mỗi ngày cũng có thể ảnh hưởng đến cách trẻ nhìn nhận về bản thân: “Con biếng ăn lắm.”; “Người gì mà còi thế.”; “Con hay ốm lắm.”; “Nuôi đứa này khó thật.”
Với trẻ nhỏ, não bộ chưa đủ khả năng phân biệt hoàn toàn rằng người lớn nói những câu này vì lo lắng, sốt ruột hay chỉ nói vui. Khi nghe lặp lại nhiều lần, trẻ có thể dần hình thành một “kịch bản” trong đầu: “Mình là đứa ăn kém”, “mình yếu”, “mình khó nuôi”.
Ám thị tích cực có thể giúp trẻ hình thành tâm lý tốt hơn
Trong tâm lý học, những tác động từ lời nói và kỳ vọng của người lớn có thể ảnh hưởng đến cách trẻ nhìn nhận bản thân. Bên cạnh đó, căng thẳng kéo dài cũng có thể tác động đến giấc ngủ, cảm xúc và hoạt động của cơ thể.
Vì vậy, thay vì nói: “Con lười ăn lắm” → Hãy nói: “Dạo này con đã biết thử thêm món mới rồi đấy.”; “Con còi quá” → Hãy nói: “Cơ thể con đang lớn lên từng ngày.”; “Con hay ốm lắm” → Hãy nói: “Mỗi lần khỏi ốm, cơ thể con lại học cách mạnh mẽ hơn.”; “Không ăn là phải đi viện” → Hãy nói: “Mình ăn một chút để có sức chơi và chạy nhé.”
Đặc biệt, khoảng 10–15 phút trước khi trẻ đi ngủ, cha mẹ nên hạn chế nhắc lại chuyện ăn uống, điểm số hay những lỗi sai trong ngày để trách mắng trẻ.
Thay vào đó, hãy ôm con và nói những câu đơn giản như: “Hôm nay con đã làm tốt hơn hôm qua rồi.”; “Cơ thể con đang lớn lên từng chút một.”; “Con ngủ thật sâu để ngày mai lại khỏe hơn nhé.”
Những lời nói này không phải “phép thuật” có thể khiến trẻ lập tức ăn ngon. Nhưng một môi trường an toàn về cảm xúc có thể giúp trẻ bớt căng thẳng và hình thành mối quan hệ tích cực hơn với việc ăn uống.
Ám thị tích cực không thể thay thế dinh dưỡng
Đây là điều cha mẹ cần đặc biệt lưu ý. Không thể để trẻ ngủ muộn, ít vận động, khẩu phần thiếu năng lượng và đạm, thiếu sắt, kẽm, vitamin D hoặc canxi rồi chỉ nói “con khỏe lên nhé” mà kỳ vọng trẻ tăng trưởng tốt.
Muốn trẻ ăn ngon, ngủ tốt và phát triển khỏe mạnh, cần kết hợp cả hai yếu tố:
- Dinh dưỡng phù hợp: bảo đảm năng lượng, đạm, chất béo và các vi chất cần thiết.
- Vận động thường xuyên: giúp trẻ tiêu hao năng lượng, hỗ trợ cảm giác đói và phát triển thể chất.
- Giấc ngủ đủ và chất lượng: đặc biệt quan trọng đối với quá trình phục hồi và tăng trưởng.
- Tâm lý tích cực: hạn chế ép ăn, quát mắng và gắn nhãn “biếng ăn”, “còi”, “khó nuôi”.
Trong một số trường hợp, bác sĩ hoặc chuyên gia y tế có thể cân nhắc sản phẩm hỗ trợ phù hợp nếu trẻ có nhu cầu dinh dưỡng đặc biệt hoặc thiếu hụt vi chất. Tuy nhiên, sản phẩm không thể thay thế chế độ ăn, giấc ngủ và vận động.
Trẻ không chỉ lớn lên bằng cơm, sữa, thịt và cá. Trẻ còn lớn lên bằng cảm giác an toàn, sự khích lệ và cách cha mẹ nhìn nhận về con.
Lời nói của bố mẹ giống như phần mềm. Dinh dưỡng, giấc ngủ, vận động và vi chất là phần cứng. Muốn con ăn ngon, ngủ tốt và phát triển khỏe mạnh, cần chăm sóc cả hai. Bố mẹ theo dõi thêm trang fanpage Cennica sức khỏe Nhi khoa để giúp những đứa trẻ lớn lên không ốm nhé!
Lưu ý: Nội dung mang tính cung cấp thông tin, không thay thế chẩn đoán hoặc tư vấn trực tiếp từ bác sĩ.